• Ogłoszenie

    1 sierpnia 2018 roku na Ratuszu Gminy Dąbrówno odsłonięto pamiątkową tablicę poświęconą Mikołajowi Wasikowi, pierwszemu wójtowi polskiego Dąbrówna, powstańcowi warszawskiemu, fundatorowi najstarszego w Polsce pomnika "Powstania Sierpniowego 1944"

    Z radością zawiadamiamy, że pojawiła się nowa książka o Dąbrównie Waldemara Mierzwy "Dawne Dąbrówno w stu ilustrowanych opowieściach" Można ją kupić w Oficynie Wydawniczej Retman

    Po dwóch latach przerwy powróciły ikony VII Warsztaty Pisania Ikon od 28 stycznia do 3 lutego 2013 roku prowadziła akuszerka naszych plenerów, Tamara Bartold zobacz: 2013/wydarzenia/VII warsztaty


    Pod koniec 2012 roku ukazała się w Wydawnictwie "Neriton" niemiecka wersja książki Agaty Dąbek i Wojciecha Brojera o Marianie Boguszu: Bertolt Brecht. "Die Dreigroschenoper'. Marian Bogusz


    18 listopada 2011 roku w Galerii BWA w Olsztynie, w trakcie wystawy "Bogusz - teatr - Brecht", odbyła się promocja książki Wojciecha Brojera Malując słuchałem muzyki songów: Marian Bogusz. "Opera za trzy grosze". Bertolt Brecht z udziałem Agaty Dąbek. Songi Bertolda Brechta i Kurta Tucholsky'ego zaśpiewała Krystyna Tkacz : czytaj w zakładce 2011/wydarzenia/Promocja książki o Boguszu
  • Minigaleryjka

    wystawa-13-custom wystawa-21-custom wieniec_anna_kornackal005-custom zwierz-2007-akryl-na-plotnie-45-x-54-custom

Mikołaj Wasik

Mikołaj Wasik (1898-1977)

Urodził się 6 grudnia 1898 roku w Wygiełzowie (pow. Zawiercie), w zaborze rosyjskim. Ukończył szkołę kadetów, być może w Łobzowie koło Krakowa, w randze sierżanta. Kiedy w 1918 roku odradzała się Rzeczpospolita miał 20 lat. Brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej 1919-1920 jako kawalerzysta artylerii konnej.  Stąd na zdjęciu z 1921 roku widnieje przysługująca kawalerzyście szabla. foto Wasik Zaraz po zakończeniu działań wojennych ożenił się z Janiną Gąsowską. Małżeństwu Wasikom wkrótce urodziła się córka Zofię (1921), potem dwaj synowie, Ryszard (1923) Wasikowie z córką Zosią i synem Rysiem i Bohdan (1933). W okresie międzywojennym, jako zawodowy podoficer, mieszkał w Warszawie, w osiedlu wojskowym, przy ul. Krajewskiego na Żoliborzu.

W momencie wybuchu II wojny światowej we wrześniu 1939 roku miał lat 40. Walczył w obronie Warszawy, ale udało mu się uniknąć niewoli. W czasie okupacji został przesiedlony przez Niemców na ul. Twardą 44 na Woli.

W początkach Powstania Warszawskiego 45-letni starszy sierżant Wojska Polskiego zgłosił się wraz z córką do dowództwa Zgrupowania NSZ „Chrobry II” działającego właśnie w rejonie jego ulicy. Został przydzielony do kompanii rezerwowej, by szkolić młodych powstańców. Przyjął pseudonim „Wąsaty”. Córka, ps. „Zosia”, była łączniczką Zgrupowania. Zginęła 17 sierpnia 1944 roku w czasie akcji bojowej przy ul. Siennej 45. Tam została pochowana. Miała ledwie 23 lata. Mikołaj przeżył, ale po Powstaniu nie ujawnił się. W kwietniu 1945 roku doprowadził do ekshumacji Zosi do rodzinnego grobu Gąsowskich na Bródnie (kw. 70F/4/21).

Wkrótce potem, wraz żoną, „ukrył się” na Mazurach. Syn Ryszard pozostał w Warszawie przy ul. Spiskiej, gdzie w 1945 roku założył rodzinę (żona Alicja) i dochował się córki, Ireny (v. Szostak) oraz syna Adama (zginął w wypadku w 1983); Bohdan podjął naukę w szkole kadetów w Jeleniej Górze i pozostał w Ludowym Wojsku Polskim. Zamieszkał w Gorzowie Wielkopolskim z żoną, Janiną i synami, Mirosławem i Andrzejem. Mikołaj Wasik osiadł w Dąbrównie i zapewne już w 1945 roku został pierwszy wójtem tutejszej, polskiej już gminy. Mieszkał w kamieniczce przy Rynku. W Dąbrównie Mikołaj Wasik stworzył aż dwa pomniki z myślą o utraconej córce. Pierwszy – na granicy miasteczka, przy rozstajach na Działdowo i Lewałd – był rodzajem symbolicznego grobu Zosi. Niestety nie przetrwał. Na fotografii z lat siedemdziesiątych, którą posiada jedna z mieszkanek Dąbrówna, widzimy wysoki, ceglany, pierwotnie tynkowany postument niosący krzyż z giętej blachy stalowej. Mieszkańcy zachowali w pamięci marmurową tablicę umieszczoną w murze postumentu od strony Dąbrówna z napisem: „Na pamiątkę kochanej córce Zosi Wasik. Zginęła w Powstaniu Sierpniowym. Rodzice”. Być może grób ten padł ofiarą katastrofy drogowej, bo w 1979 roku został zastąpiony wysokim krzyżem z kutego żelaza, jednak już bez odniesień do Zosi. Drugim pomnikiem stworzonym przez wójta Wasika była – szczęśliwie zachowana do dzisiaj – kapliczka przy gmachu „Dawnego Sądu”, poświęcona poległym w Powstaniu Warszawskim, odsłonięta 1 sierpnia 1946. Na korpusie tego pomnika znajduje się marmurowa tablica z napisem: „W drugą rocznicę Powstania Sierpniowego 1944 roku w Warszawie ku uczczeniu pamięci poległych. Dąbrówno 1946”. Jest to najstarsze z zachowanych upamiętnienie Powstania Warszawskiego w Polsce. Przez cały czas sprawowania swej funkcji Mikołaj Wasik należał do Polskiego Stronnictwa Ludowego (Stanisława Mikołajczyka). Przetrwał tak zwane referendum ludowe (3 razy TAK) 30 czerwca 1946 roku. Podczas wyborów do Sejmu PRL w styczniu 1947 roku prowadził – według określenia w dokumentach Urzędu Bezpieczeństwa w Ostródzie – „wrogą agitację w stosunku do władz”. Z archiwum Gminy wynika, że w listopadzie 1947 roku pozbawiono go wójtostwa, ale bezskutecznie: na początku 1948 roku ponownie występuje w dokumentach Gminy jako wójt, aż do 3 września tego roku. Według materiałów IPN „Podejrzany o nadużycia służbowe. Inwigilowany od 6 czerwca 1947 roku przez Powiatowy Urząd Bezpieczeństwa w Ostródzie [k. 6, wpis 17.01.1948]”. „Zatrzymany po inwigilacji dn. 3 września 1948 roku przez PUBP, referat IV w Ostródzie za nadużycia służbowe w areszcie do dalszego śledztwa. Zwolniony dn. 7 września 1948 roku. Sprawę umożono (sic!) [k. 6, wpis 24.11.1948]”.

Na stanowisko wójta jednak nie powraca. Do końca roku sprawuje tylko funkcję radnego. Mikołaj Wasik kończy 50. rok życia. Powstałe po rozbiciu PSL w listopadzie 1949 roku Zjednoczone Stronnictwo Ludowe (ZSL) pod kierunkiem renegata Józefa Niećki wciąga go – wraz z innymi członkami PSL – na swoje listy partyjne. Mikołaj Wasik zostaje „usunięty z ZSL za wrogi stosunek do obecnego ustroju. Rozpracowywany przez PUBP Ostróda, Referat V z dn. 11.07. 1950 [k. 6, wpis 21.07.1950]”. „Podejrzany o nadużycia. Rozpracowywany przez PUBP Ostróda, Referat IV z dn. 16.06. 1951 [k. 6, wpis 26.06.1951]”. „Rozpracowywany przez PUBP Ostróda  z dn. 9 grudnia 1952 [k. 6, wpis 03.06.1954]” „Sprawdzany przez PUBP Ostróda 8 stycznia 1953, sprawa obiektowa [k. 6, wpis 26.01.1953]”.

„W latach 1947-55 – czytamy w raporcie Wydz. „C” KWMO w Olsztynie z końca lat 60. dla centrali w Warszawie – był w zainteresowaniu Służby Bezpieczeństwa Ostróda […] jako podejrzany o niedopełnienie obowiązków służbowych jako wójt, w wyniku czego państwo poniosło straty […] Ponadto podejrzany był o wrogie wypowiedzi przeciwko Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. W późniejszym czasie nie stwierdzono wrogiej działalności, wobec czego sprawę złożono do archiwum [k. 8, wpis 16.10.1969,  nr 1388/II]. Świadectwo ostatnie nie do końca jest zgodne z faktami, ponieważ w późniejszym dokumencie potwierdzono, że w latach 1957-1959 Wasik ponownie był w operacyjnym zainteresowaniu Służby Bezpieczeństwa w Ostródzie. W czasie kampanii wyborczej do rad narodowych 2 lutego 1958 roku „prowadził agitację skierowaną przeciwko kandydatom na radnych z PZPR [k. 14, wpis 25.01.72]”.

Zapewne szykany polityczne po wyborach wpłynęły na decyzję Mikołaja i Janiny Wasików, by – po bez mała 15 latach życia w Dąbrównie – w 1959 roku powrócić do Warszawy. Mikołaj Wasik skończył właśnie 60. rok życia. Początkowo małżonkowie zamieszkali z rodziną syna Ryszarda (ul. Racławicka 40 m. 62), potem przenieśli się do samodzielnego mieszkania w Pruszkowie (ul. Owocowa 10 m. 1). Mikołaj przez lata pracował jako szatniarz w kawiarni w Al. Ujazdowskich. W krużgankach kościoła franciszkanów reformatów na ul. Senatorskiej ufundował zachowaną do dziś tablicę pamiątkową, epitafium Zosi. W 1969 roku zmarła jego żona Janina. Mikołaj skończył lat 70. Wrócił do syna. W 1975 roku ponownie się ożenił i przeniósł do nowej żony na Pragę. Zmarł w sierpniu 1977 roku. Został pochowany – bez należnych mu honorów – w rodzinnym grobie Gąsowskich, obok córki i pierwszej żony.

Po śmierci Mikołaja Wasika obieg dokumentów na jego temat w strukturach Służby Bezpieczeństwa nie ustał jeszcze przez dziesięciolecie. Notatka zachowana w IPN z 19 kwietnia 1982 roku: Informacja Biura „C” w Ostródzie o teczce prowadzenia w latach 1947-1957 w związku z przynależnością do PSL do roku 1947 dla Mikołaja Wasika, syna NN i Jana Szczepańskiego, s. Jana [k. 15, wpis 19.04.1982]. Na kopii karty 8 dopiski: 21.09.1981. „Członek ZSL. W latach 1957-1959 – wroga działalność” oraz „Materiały nr 1388/II zniszczono. Protokół brakowania nr 27/81”; 09.10. 1986. „zwrócić odpis do Warszawy. Akta komisyjnie zniszczono. Mikrofilm nr 1427/z zniszczyć w 1997 roku” [k. 17]. 21 sierpnia 1987 Protokół brakowania akt 33/87 Archiwum IPN w Białymstoku zachował się kolejny protokół brakowania akt, nr 33/87 z 21 sierpnia 1987 ” 7 sierpnia 1987 zmielono w Świeciu n/Wisłą [WUSW d/s SB w Olsztynie, poz. 2559/9110/II Mikołaj Wasik + 3, kart 2]”

Zgodnie ze świadectwem IPN Oddział w Gdańsku z dnia 24.11.2017 r. BUWGd-940-46(4) /17: „Instytut Pamięci Narodowej w oparciu o Ustawę z 1 kwietnia 2016 r. o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej (Dz.U. RP Z 2016 r. poz. 744) nie wnosi zastrzeżeń w zakresie nadania jednej z ulic w Dąbrównie nazwy Mikołaja Wasika”.

1 sierpnia 2018 roku w roku stulecia Niepodległej Rzeczypospolitej zostanie na murze Ratusza w Dąbrównie odsłonięta tablica poświęcona pamięci zasłużonego, ale cichego bohatera Odrodzonej Polski, Mikołaja Wasika.

Są czynione starania, by jego imieniem nazwać skwer wokół dawnego zamku krzyżackiego, pałacu Finkelsteinów, tuż za stworzony przez niego pomnikiem Powstania Sierpniowego.

  • Kategorie

    • Brak kategorii
  • Archiwa

  • Meta

WordPress SEO fine-tune by Meta SEO Pack from Poradnik Webmastera